Wykład dr Magdaleny Staręgi w Domu Uphagena

Towarzystwo Dom Uphagena zaprasza serdecznie w środę 21 stycznia 2026 r. o godzinie 17.00 na 22. wykład z cyklu Kultura dawnego Gdańska, który wygłosi dr Magdalena Staręga z Instytutu Historii Sztuki UG. Prelekcja zatytułowana jest Pomiędzy wspomnieniem o dawnej świetności, a marzeniem o nowoczesności. O architekturze w Gdańsku w I połowie XIX wieku. Wykład odbędzie się w siedzibie Towarzystwa: Dom Uphagena, Oddział Muzeum Gdańska, ul. Długa 12

Gdańsk – niegdyś najbogatsze miasto Rzeczpospolitej, w I połowie XIX w. spadł do rangi średniej wielkości ośrodka ulokowanego na peryferiach Królestwa Prus. Fatalna kondycja gospodarcza, w jakiej pozostawił Gdańsk epizod Wolnego Miasta, a także nadany mu status twierdzy zdeterminowały jego dalsze losy. Do drugiej połowy XIX w. Gdańsk pozostał zacofanym, prowincjonalnym miastem, a jego trudna sytuacja miała zasadniczy wpływ na lokalną scenę architektoniczną. Determinowała ona dynamikę budowlaną, a także rodzaj i skalę powstających wówczas inwestycji, będących wymownym odbiciem skromnych możliwości miasta i jego mieszkańców. Z kolei dla pruskich władz była narzędziem do umacniania władzy i upodabniania Gdańska do innych ośrodków monarchii.

Dzisiaj obraz Gdańska i jego zabudowy z pierwszej połowy XIX wieku jest właściwie nieobecny w powszechnej świadomości. Kolejne przebudowy i modernizacje, a przede wszystkim zniszczenia drugiej wojny światowej i przyjęty po 1945 r. model odbudowy zatarły obecność setek obiektów, które świadczyły o przynależności miasta do Królestwa Prus. Te zachowane do dzisiaj są zwykle postrzegane przez pryzmat epoki, w której powstały – czasu stagnacji, a nawet regresu.

Podczas wykładu dr Staręga zaprezentuje ustalenia zawarte w publikacji Uśpione miasto. Architektura w Gdańsku w latach 1793-1862 (wydanej przez wydawnictwo Słowo/Obraz/Terytoria w 2025 r.), odtwarzając kształt porozbiorowego Gdańska, zdefiniowanego przez funkcję garnizonową oraz działalność berlińskich urzędników budowlanych.