Ogólnopolska konferencja „Imagineering. Lokomocja w perspektywie antropologicznej”

W dniach 26 i 27 września 2024 roku w Gdańsku odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa zorganizowana przez Instytut Antropologii Uniwersytetu Gdańskiego oraz gdański oddział Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego.

Głównym celem spotkania był antropologiczny namysł nad lokomocją, rozumianą jako technologiczny wymiar poruszania się. Motywem przewodnim stał się „imagineering” – neologizm łączący sferę wyobrażeń (imaginary, imagination) z inżynierią (engineering). Badacze i badaczki m.in. z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Uniwersytetu Łódzkiego, Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Ośrodka Pamięć i Przyszłość z Wrocławia, Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Pomorskiego w Słupsku oraz Uniwersytetu Gdańskiego analizowali, w jaki sposób społeczno-kulturowe wyobrażenia splatają się z technologią transportową, kształtując nasze codzienne doświadczenie mobilności. Wygłoszone referaty objęły szerokie spektrum środków transportu – od historycznego znaczenia żeglugi w antyku i współczesnej etnografii amazońskich czółen, po antropologiczną analizę rytmów życia na kontenerowcach. Wiele miejsca poświęcono kolei, omawiając mity związane z zawodem kolejarza, procesy znikania infrastruktury kolejowej w małych miastach oraz „duchologiczny” wymiar lokalnych linii. Badacze analizowali również sensoryczne doświadczenie nocnych podróży, kulturową symbolikę wolności w jeździe motocyklem oraz ewolucję polskiego autostopu. Poruszono także tematykę miejską, w tym rolę napisów i graffiti w przestrzeniach transportowych oraz fascynację komunikacją publiczną w mediach społecznościowych. Interdyscyplinarny charakter obrad dopełniły rozważania nad rolą psa przewodnika jako „organicznego środka lokomocji”, wpływem motoryzacji na zanikanie wiejskich tradycji zapaśniczych oraz przedstawieniami transportu w literaturze, teatrze i kinie. Ożywione dyskusje pokazały, że technologiczne formy przemieszczania się są nasycone ideologią, emocjami i społecznymi interakcjami, co otwiera nowe pola dla pogłębionych badań terenowych i teoretycznych.

Integralną częścią konferencji była wystawa Zuzanny Śmigielskiej pt. „Status: w drodze”, zaprezentowana w Muzeum Uniwersytetu Gdańskiego. Prace artystyczne stanowiły wizualne przetworzenie doświadczeń artystki związanych z morzem oraz globalizacją transportu. Więcej o wystawie można przeczytać na stronie: https://historia.ug.edu.pl/strona/113563/wystawa-zuzanny-smigielskiej-status-w-drodze oraz https://zuzannasmigielska.pl

Pomysłodawczynią i kierowniczką naukową konferencji była dr Agnieszka Bednarek-Bohdziewicz. Wsparcie organizacyjne zapewniły mgr Elżbieta Hoppe oraz mgr inż. Zuzanna Śmigielska, która była również autorką identyfikacji wizualnej wydarzenia (plakatów, planu obrad oraz materiałów graficznych).

Pełne sprawozdanie autorstwa dr Małgorzaty Dubasiewicz jest dostępne w czasopiśmie „Etnografia. Praktyki, teorie, doświadczenia”: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/etnografia/article/view/13268